Czym jest nietrzymanie moczu (NTM)?
Nietrzymanie moczu (NTM) to jakikolwiek epizod niezależnego od woli wycieku moczu z pęcherza moczowego, który w efekcie stanowi duży problem higieniczny oraz socjalny. W Polsce, według różnych szacunków od 2 mln do 4 mln osób zmaga się z nietrzymaniem moczu. Z racji intymnego charakteru tego schorzenia liczba ta może być wyższa i jest ciężka do oszacowania.
Problem nietrzymania moczu najczęściej dotyka kobiet (około 25-45%, w zależności od grupy wiekowej). Związany jest następstwami wynikającymi z porodów naturalnych, menopauzy, zabiegów ginekologicznych oraz anatomii układu moczowego.
Co piąty mężczyzna może mieć kłopoty z prawidłowym oddawaniem moczu oraz z jego utrzymywaniem. Ryzyko wzrasta po interwencjach medycznych (np. radykalna prostatektomia, radioterapia, chemioterapia itp.) z powodu raka gruczołu krokowego.
Nietrzymania moczu – przykładowe rodzaje
Wysiłkowe nietrzymanie moczu – bezwiedne wypływanie niewielkich objętości moczu, gdy pęcherz jest pod ciśnieniem lecz bez towarzyszącego uczucia parcia. Na przykład podczas wysiłku fizycznego, kaszlnięcia, śmiechu lub podskoku. Ten rodzaj NTM nie objawia się zwiększoną ilością wizyt w toalecie podczas dnia czy potrzeby oddania moczu w nocy. Szacowana liczba to 49% wszystkich osób z NTM.
Nietrzymanie moczu z nagłym parciem (naglące) – najczęstszy objaw to utrata moczu poprzedzona silnym parciem, a także nietrzymanie moczu w nocy (nokturia/nykturia). Mocz wycieka podczas uczucia naglącego parcia . Do tej grupy zalicza się również zespół pęcherza nadreaktywnego/nadaktywnego (ang. overactive bladder – OAB). Szacunkowo to 22% wszystkich osób z NTM.
Mieszane nietrzymanie moczu – jest to połączeniem nietrzymania moczu z parcia oraz nietrzymania moczu wysiłkowego.
Ciągłe nietrzymanie moczu – którego objawem jest stałym wycieku moczu.
Występują również inne typy NTM mające charakter sytuacyjny, np. podczas stosunku seksualnego.
Wyróżnia się trzy różna nasilenia nietrzymanie moczu: małe, średnie i duże.
Nietrzymanie moczu – możliwe przyczyny
Osłabienie lub uszkodzenie mięśni takich jak mięśnie dna miednicy i zwieracze cewki moczowej to najczęstsze przyczyny wysiłkowego nietrzymanie moczu.
Nadczynność mięśni wypieracza kontrolujących pęcherz mogą być najczęstszą przyczyną nietrzymanie moczu z parcia.
Niedrożność pęcherza uniemożliwiająca jego całkowite opróżnienie jest częstą przyczyną nietrzymanie moczu z przepełnienia.
Nietrzymanie moczu – czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia
Najczęstszymi czynnikami zwiększającymi ryzyko występowania nietrzymania moczu to: ciąża i poród, otyłość, niedobór estrogenów związany z okresem menopauzalnym, choroby przewlekłe takie jak cukrzyca, czy przebiegająca z kaszlem przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), nieprawidłowe wypróżnianie się lub zaparcia, przebyte zabiegi operacyjne w obrębie miednicy mniejszej, osłabienie dna miednicy mniejszej lub wypadanie narządu rodnego, ciężka praca fizyczna, przyjmowanie niektórych leków oraz starzenie się – lecz należy pamiętać, że ta dolegliwość nie jest nieuniknioną częścią procesu starzenia.
Nietrzymanie moczu – leczenie
Jak w przypadku każdego schorzenia, najważniejszym działaniem w leczeniu nietrzymania moczu jest jak najszybsze zgłoszenie się do lekarza.
Lekarz może zasugerować kilka prostych środków, które mogą złagodzić objawy. Są to między innymi: zmiana stylu życia (redukcja masy ciała, ograniczenie spożycia kofeiny, alkoholu, itp.) unikanie zaparć oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie dna miednicy (nazywane ćwiczeniami Kegla), które odpowiadają za podtrzymywanie zarówno narządów rodnych, pęcherza, jak i cewki moczowej.
Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może zalecić dodatkową konsultację specjalisty: urologa (urologia czynnościowa) lub ginekologa (uroginekologia) lub zaproponować leczenie farmakologiczne. Jeśli wymienione metody leczenia NTM zawiodły, można również rozważyć operację.
Nie podjęcie żadnych działań, aby przeciwdziałać lub leczyć nietrzymanie moczu (NTM) prowadzi do nasilenia objawów. W związku z tym nasilające się objawy powodują coraz większy dyskomfort, utrudniając podejmowanie codziennych aktywności, a w konsekwencji pogorszając jakość życia. Warto więc skonsultować się z lekarzem, który dobierze najskuteczniejszą formę terapii.
Nietrzymanie moczu – zapobieganie
Istnieje kilka działań, które mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia nietrzymania moczu. Należą do nich: utrzymanie prawidłowej wagi ciała, unikanie lub ograniczanie spożycia alkoholu oraz palenia wyrobów tytoniowych, które są częstą przyczyną przewlekłego kaszlu. Przewlekły kaszel przede wszystkim jest jedną z wiodących przyczyn osłabienia mięśni krocza i pierwszych objawów kropelkowego popuszczania moczu. Ważnym czynnikiem w zapobieganiu jest również zwalczanie zaparć poprzez prawidłową dietę i rytm wypróżniania się. Należy również unikać nadmiernego parcia przy oddawaniu stolca, które zwłaszcza w dziecięcym lub podeszłym wieku prowadzi do wystąpienia wysiłkowego nietrzymania moczu. Jednym z łatwiejszych i skutecznych działań wspomagających zapobieganie, zmniejszających skutki oraz wzmacniającym mięśnie są regularne ćwiczenia wzmacniające mięśnie dna miednicy.
Ćwiczenia mięśni dna miednicy – dodatkowe zalety
Trening mięśni dna miednicy nie jest kierowany wyłącznie do kobiet. Sprawne mięśnie to również wzmocnione doznania seksualne oraz zwiększona wydolność seksualna zarówno kobiet jak i mężczyzn. Potencja poprawia samopoczucie oraz jest wskaźnikiem zdrowia fizycznego jak i psychicznego. Udane życie seksualne jest ukoronowaniem każdego związku, na każdym etapie jego trwania. Nic nie stoi na przeszkodzie aby ćwiczyć razem oraz razem sprawdzać efekty ćwiczeń.
Urządzenia do treningu mięśni dna miednicy w ofercie firmy ORION-MED
Prawidłowo wykonywane ćwiczenia wzmacniają i uelastyczniają mięśnie dna miednicy. Celem ćwiczeń jest przywrócenie utraconych prawidłowych nawyków podczas wzrostu ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej (np. podczas kichania, śmiechu czy kaszlu). Istnieje kilka metod napinania i rozluźniania mięśni dna miednicy. Największym problemem jest prawidłowe rozpoznanie odpowiednich grup mięśni, które należy aktywować. Bardzo ważne jest, aby podczas ćwiczeń mięśni dna miednicy nie wstrzymywać oddechu. Może to nasilić działanie tłoczni brzusznej, co w konsekwencji może zaostrzyć problem wysiłkowego nietrzymania moczu.
Poniżej prezentujemy urządzenia, które ułatwiają prawidłowy trening mięśni dna miednicy.
Źródła:
Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia
https://pacjent.gov.pl/jak-zyc-z-choroba/nie-tylko-kobiecy-problem (dostęp 18.05.2021)
Portal Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej
https://ncez.pzh.gov.pl/aktywnosc-fizyczna/profilaktyka-nietrzymania-moczu-u-mlodych-kobiet/ (dostęp 18.05.2021)
Portal ntm.pl
https://ntm.pl/?pid=main_tresc.pl.9 (dostęp 18.05.2021)
Portal Stowarzyszenia Osób z NTM UroConti
http://www.uroconti.pl/strony.strona.56.0.html (dostęp 18.05.2021)
Portal Przeglądu Urologicznego – Dwumiesięcznik Polskiego Towarzystwa Urologicznego
http://www.przeglad-urologiczny.pl/artykul.php?2708 (dostęp 18.05.2021)